+ Trả Lời Ðề Tài
kết quả từ 1 tới 3 trên 3

Ðề tài: Nhà Rông Tây Nguyên

  1. #1
    Gia nhập
    Sep 2006
    Bài gởi
    1,415

    Nhà Rông Tây Nguyên

    Nhà Rông Tây Nguyên




    Theo Tạ Đức trong cuốn Nguồn gốc và sự phát triển của kiến trúc biểu tượng và ngôn ngữ Đông Sơn, thì chính anh hùng Núp kể sự tích nhà Rông như sau:

    Sau nạn hạn hán làm cháy hết cả làng, người con lớn của Bok Sơgơ (ông Trống) đưa dân làng đi tìm được rừng mới, nhưng mọi người lại bị lạc nhau. Người con lớn liền đánh trống chiêng gọi lũ làng về. Gặp nhau, mọi người mừng rỡ, ăn hút nhảy múa vui chơi suốt ngày đêm cho đến lúc người con lớn của Ông Trống họp lũ làng lại hỏi.

    - Bấy lâu ta bị lạc nhau, nay ta phải ở lại gần nhau. Ta phải làm nhà chung để ở chung, chơi chung. Như thế có được không?

    - Được, nhưng lũ làng ta đông lắm, ở một nhà chung có hết không?

    - Muốn ở hết ta phải cất nhà thật lớn, thật cao mới đủ.

    Thế là lũ làng lại ra đi, vào rừng. Lấy cây rừng mất một năm, làm nhà đã một năm, nóc nhà mới đã cao gần tới dưới chân nhà ông Trời. Lũ làng gọi đó là nhà Rông.

    Nhưng một hôm, trời bỗng nổi mưa to gió lớn ào ào mấy ngày đêm liền làm sườn nhà Rông kêu răng rắc. Xảy ra một việc lạ, lũ làng cùng nhà bỗng không hiểu tiếng nói của nhau, buộc phải chia tay, mỗi người một ngả, ai ở đâu lại về đó. Người Bana ở lại với người con lớn của Ông Trống tại nhà Rông. Tốp cuối cùng đi về phía đồng bằng là người Kinh...


    Trong câu chuyện kể này, có hai điều thật đáng chú ý: nếu trong các huyền thoại thường thấy có nạn đại hồng thủy, thì ở đây lại là trận hạn hán thiêu cháy tất cả, trước khi những người còn sống sót làm lại cuộc sống của loài người. Và ta lại gặp ở đây, xa xôi đến thế, chuyện xây dựng ngọn tháp Babel với tham vọng muốn lên đến tận Trời của con người và Trời đã trừng phạt sự kiêu ngạo đó bằng cách làm cho mọi người bỗng nói các thứ tiếng khác nhau khiến người ta không thể hiểu nhau nữa... Tạ Đức cho rằng mô-típ "tháp" (ở đây là nhà Rông) chính là một biến thể của biểu tượng cây vũ trụ trong huyền thoại khởi nguyên của nhiều tộc người.

    Còn về ý nghĩa của từ Rông?

    Cũng theo Tạ Đức, Từ điển Bana - Pháp của Guilleminet cho biết: rông = hơrông = jong = wal đều có nghĩa là nhà công cộng ở người Bana, Xê-đăng và một làng Giarai tiếp giáp với người Bana. Đó là nơi hội họp của cả làng, là trụ sở của dân quân tự vệ làng, nơi ngủ của trai chưa vợ, đàn ông góa còn trong tuổi cầm vũ khí, nơi đón tiếp khách và nơi nghỉ của khách quý...

    Như vậy, nhà rông là một dạng nhà đàn ông - nhà làng khá phổ biến trong các xã hội cổ ở châu Mỹ, châu Phi và đặc biệt còn tồn tại dai dẳng ở Đông Nam Á.

    Theo Condominas, trong tiếng Muông Gar có từ ndroong Yaang có nghĩa là cái bàn thờ nhỏ treo một bên mái, chỉ làm khi cúng trâu; và từ rơơn có nghĩa là nhà trong làng ở tạm.

    Theo Nguyễn Văn Lợi, người Rục có nhà djon = nhà sàn.

    Theo Nguyễn Hữu Hoành, trong tiếng Cơtu: dông = nhà, sang = sân, dông sangdông dak là từ ghép chỉ nhà cửa nói chung.

    Theo Roux, ở người Khơmu (Tây Bắc) gang giông = nhà sàn, và theo Izikowitw người Khơmu ở Tây Bắc và người Lamet ở Lào có công = nhà làng.

    Trong tiếng Xiêm, có rong = nhà, rong raem = khách sạn, rong phây barn = bệnh viện.

    Theo Nguyễn Đại Lượng, rum, rung t'rưng là nhà ở tạm khi rời buôn của người Ê đê.

    Và theo Benedict thì ở người Lê b(a) rong/ barung/ balung = lều = phong/bloong = nhà...

    Trong các tộc người nói tiếng Nam Đảo ở Tây Nguyên chỉ có người Gia-rai có nhà làng giống như nhà rông của người Bana là dân tộc láng giềng của họ. Theo Dournes, trong tiếng Gia-rai có các từ rung = đám đông, sự hỗn độn; dam rung = các chàng trai, đàn ông; sang rung= nhà các chàng trai, "chiến binh"; rung = nhà công cộng, nhà của các chàng trai, trạm gác.

    Cuối cùng, Eberhard cho biết người Choang ở nam Trung Quốc có malang/lang/ lan = nhà sàn = nhà đàn ông = những chàng trai sống ở nhà đó. Và người Naga ở Assam (Đông ấn Độ) có belang/ mơrung = người/ chàng trai = nhà dành cho các chàng trai/ đàn ông...


    Nguồn: Diễn Đàn SV du học
    Last edited by Bé Múp; 01-05-2007 at 09:34 AM.

  2. #2
    Gia nhập
    Sep 2006
    Bài gởi
    1,415

    Trả lời: Nhà Rông Tây Nguyên

    Nhà Rông “trái tim” của buôn làng Tây Nguyên



    Du khách đến thăm các buôn làng Tây Nguyên, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt chính là ngôi nhà Rông cao vút, hiên ngang với dáng hình oai phong trông như một lưỡi rìu chém ngược lên trời xanh.

    Nhà Rông xuất hiện từ bao giờ chưa có ai nghiên cứu kỹ, chỉ biết, khi mới thành lập buôn làng, đồng bào Tây Nguyên không thể quên xây dựng cho buôn làng mình một ngôi nhà Rông to lớn, đẹp đẽ. Tập tục ấy vẫn giữ từ đời này sang đời khác. Đối với đồng bào Tây Nguyên, việc xây dựng ngôi nhà Rông là một nghĩa vụ thiêng liêng của mọi người.

    Nhà Rông, tức nhà làng. Đồng bào Djarai gọi là “Sang Roong”, Bahnar gọi là “Nal” hay “H’năm fơng”, Triêng gọi là “N’Ring”, K’Tu gọi là “ Gươl”...

    Nhà Rông, cũng là loại nhà sàn được xây dựng rất chắc chắn, to lớn, rộng rãi với những hàng cột chống làm bằng thân cây gỗ quí. Phên vách được đan bằng tre nứa rất cẩn thận, các nẹp thường làm bằng cật tre già. Mái lợp bằng tranh săn.

    Nhà Rông rất rộng, bên trong tuyệt đối không có cột vướng víu, không ngăn ra phòng to, phòng nhỏ, đặt nhiều bếp lửa, rất thuận tiện cho việc hội họp, liên hoan hay tổ chức các lễ hội hoặc dùng làm nơi tiếp khách. Ngoài ra, bên trong nhà Rông còn treo nhiều cồng chiêng, trống, cung tên và giáo mác... có nơi, ở giữa nhà còn dựng lên một cây cột cao, trên đỉnh có khắc hình các vị thần linh.

    Ở phía bắc Tây Nguyên, nhà Rông của đồng bào Sédang, Giẻ Triêng, mái nhà có dạng lưỡi búa, lưỡi rìu cao vút. Nhà gồm hai mái chính, dốc đứng trong khi hai mái phụ hình tam giác cân nhỏ hẹp.

    Các làng người Rơn – gao, Giẻ, Xơ- đăng ở sát biên giới Lào, hình thức nhà Rông biến dạng rất nhiều. Ở đây, nhà Rông có cạnh hình vuông, bốn mái chụm lại và cao vút như hình mái chùa Khmer. Trên đỉnh là một hình gỗ đẽo thành những bầu tròn, tận cùng là một hình gỗ đẽo thành những bầu tròn, tận cùng là một mũi nhọn như lối tranh hoàng đỉnh các mái chùa Thái hay chùa Lào. Có lẽ hình dạng kiến trúc này chịu ảnh hưởng rõ rệt của người Lào. Nhà Rông của người Xơ - đăng có mái thẳng và rộng hơn nhà Rông của người Bahnar và Djarai.

    Nhà Rông của đồng bào Djarai thì ngắn, mái cao dốc thẳng và hẹp. Có làng xây dựng nhà Rông lớn hơn nhà thường chút ít, có khác chăng là hai mái nhô cao hơn và trên đỉnh thường trang hoàng bằng những hình đan hay các góc uốn cong có dạng đặc biệt.

    Nhà Rông của đồng bào Bahnar trông thanh thoát, khá đẹp. Gần đỉnh người ta đan những nẹp tre chạy song song với đỉnh để tăng thêm phần vững chắc cho mái. Trên đỉnh nhà Rông người Bahnar còn trang hoàng những hình đan bằng sợi mây giống như đuôi rồng theo óc tưởng tượng của họ. Những hình đan này đều sơn màu đen làm nổi bật lên nền xám của mái tranh.

    Nhà Rông càng to đẹp chứng tỏ buôn làng đó giàu có, thịnh vượng. Thông thường mỗi làng chỉ có một nhà Rông, nhưng có làng vì quá nghèo nên đành chịu thiếu vắng mái nhà thiêng liêng đó. Có nơi, mỗi làng có đến vài, ba nhà Rông, chứng tỏ làng đó to lớn, dân cư đông đúc, thịnh vượng.

    Theo số liệu điều tra của Sở Văn hoá - Thông tin tỉnh Kon Tum thì toàn tỉnh có 265 nhà Rông, trong đó tại thị xã có 37 nhà Rông trong tổng số 55 làng. Như vậy chỉ có 18 làng không có nhà Rông. Và số nhà Rông còn giữ được nét độc đáo truyền thống chỉ chiếm 40,1% số còn lại bị xuống cấp, sửa chữa không đồng nhất, hoặc có nhà thì xây dựng theo kiểu hiện đại bằng bê tông, cốt thép, mái lợp tôn.

    Nhà Rông được mọi người tôn kính và lưu lại nhiều đời sau như là nơi hội tụ khí thiêng của đất trời, sông núi, là nơi lưu giữ những giá trị thiêng liêng của buôn làng. Nhà Rông là nơi diễn ra các lễ hội dân gian, là nơi tiếp đón khách quí đến thăm buôn làng. Nhà Rông là nơi hội họp của các già làng, phân xử các vụ kiện tụng, tranh chấp liên quan đến cộng đồng. Nhà Rông còn là nơi để các thanh niên nam nữ đến gặp gỡ, tỏ tình và kết duyên chồng vợ. Theo tập tục ở đây, thanh niên chưa vợ, chưa chồng ban đêm phải đến ngủ tại nhà Rông, ngay cả phụ nữ chết chồng hay li dị chồng cũng vậy. Tuy gần gũi nhau, nhưng trai gái các buôn làng không bao giờ để xảy ra chuyện ái tình vụng trộm, do bị phong tục lên án gắt gao và bị lệ làng phạt vạ rất nặng.

    Buôn làng có nhà Rông như được tiếp thêm sức sống, bởi vậy, kiến trúc dân gian của nhà Rông hết sức độc đáo và mỗi dân tộc mang một kiểu cách khác nhau. Tất cả được xây dựng bằng đôi tay tài hoa, bằng cả trí tuệ và sức lực của cộng đồng. Nhà Rông gắn chặt với tâm lý, tình cảm và sinh hoạt xã hội, tôn giáo của đồng bào Tây Nguyên. Xa nhà Rông thì nhớ, đến với nhà Rông thì vui. Nhà Rông là trái tim của buôn làng đời đời không thể nào xoá nhoà trong tâm trí người Tây Nguyên.


    Nhân Thống

  3. #3
    Gia nhập
    Sep 2006
    Bài gởi
    1,707

    Trả lời: Nhà Rông Tây Nguyên




    _________凯元_________
    Ta nguyện làm đôi cánh chim câu
    Nâng tình yêu dâng cho đời tất cả!

+ Trả Lời Ðề Tài

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 1 users browsing this thread. (0 members and 1 guests)

     

Bookmarks

Quyền Hạn Của Bạn

  • You may not post new threads
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi tập tin đính kèm
  • Bạn không thể chỉnh sửa bài viết của bạn